Η νέα ευρωπαϊκή μελέτη κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και προτείνει σοβαρή προσπάθεια για εξοικονόμηση νερού - Σε ποιες άλλες χώρες είναι αυξημένη η απειλή της λειψυδρίας

Η Ελλάδα και οι άλλες χώρες της νότιας Ευρώπης (Ισπανία, Ιταλία, Κύπρος), αλλά και η Τουρκία, προβλέπεται να αντιμετωπίσουν αυξημένες ελλείψεις νερού, σύμφωνα με μια νέα επιστημονική μελέτη του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η έρευνα - που αξιολογεί τις μελλοντικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, των αλλαγών στις χρήσεις γης και των συνηθειών στην κατανάλωση του νερού- εκτιμά ότι ενώ από τη μία θα υπάρχουν αυξημένες πλημμύρες, από την άλλη θα επιδεινώνεται η λειψυδρία, ιδίως τα καλοκαίρια. Οι συνέπειες αποδίδονται κατά κύριο λόγο στην κλιματική αλλαγή (σε ποσοστό 80% ως 90%) και δευτερευόντως σε άλλους παράγοντες, όπως η χρήση της γης και του νερού (10% ως 20%).

Οι ερευνητές προβλέπουν σημαντικές μειώσεις στην αναπλήρωση του υδροφόρου ορίζοντα, ιδίως για την Ελλάδα (προβλέπεται μια ετήσια απώλεια της τάξης των 810 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού), την Ισπανία και την Πορτογαλία, κάτι που σημαίνει μειωμένη διαθεσιμότητα νερού για άρδευση γεωργικών καλλιεργειών, άρα και μειωμένη διαθεσιμότητα τροφίμων.

Η αυξανόμενη ξηρασία στον Ευρωπαϊκό Νότο θα οδηγήσει σε ολοένα μεγαλύτερη έλλειψη νερού και σε μειωμένα υδάτινα αποθέματα για τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια σε μεσογειακές χώρες όπως η Ελλάδα. Αυτό θα έχει ως συνέπεια, εκτός από τη γεωργία και τα τρόφιμα, να επηρεασθούν αρνητικά επίσης οι τομείς της παραγωγής ενέργειας και των μεταφορών.

Για την Ελλάδα -σε περίπτωση ανόδου της θερμοκρασίας κατά δύο βαθμούς- αναμένεται μια ετήσια μείωση της τάξης του 2% στην εισροή υδάτων στα υδροηλεκτρικά εργοστάσια, ενώ αντίθετα για τη βόρεια Ευρώπη προβλέπεται μια αύξηση περίπου κατά 13%. Αν όμως η άνοδος της θερμοκρασίας είναι μεγαλύτερη, έως το τέλος του αιώνα η μείωση στα υδροηλεκτρικά εργοστάσια μπορεί να φθάσει το 10%.

Η Ελλάδα και η Κύπρος είναι οι δύο χώρες που -με μια άνοδο της θερμοκρασίας κατά δύο βαθμούς- προβλέπεται να έχουν την μεγαλύτερη πίεση στη διαθεσιμότητα του νερού, καθώς προβλέπεται μια αύξηση περίπου κατά 100% στην αναλογία ζήτησης νερού προς διαθεσιμότητά του (water demand-availability ratio-WEI), δηλαδή θα έχουν την μεγαλύτερη ανισορροπία ζήτησης-προσφοράς νερού στην Ευρώπη.

Οι επιστήμονες έκαναν εκτιμήσεις σε βάθος 30 ετών με βάση αφενός ένα αισιόδοξο σενάριο (θα επιτευχθεί ο στόχος της Συμφωνίας των Παρισίων το 2015 για άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας λιγότερο από δύο βαθμούς Κελσίου) και αφετέρου ένα απαισιόδοξο σενάριο (η άνοδος της θερμοκρασίας θα ξεπεράσει τους δύο βαθμούς και μπορεί να φθάσει ακόμη και τους τέσσερις). Αν και στην πρώτη πιο αισιόδοξη περίπτωση οι συνέπειες αναμένονται λιγότερο σοβαρές, παρόλα αυτά πάλι προβλέπονται τόσο περισσότερες πλημμύρες, όσο και μεγαλύτερη λειψυδρία.

Συνολικά στις μεσογειακές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (μεταξύ των οποίων η Ελλάδα) ο αριθμός των ανθρώπων που προβλέπεται να επηρεασθούν από την έλλειψη νερού έως το τέλος του αιώνα μας, αν ισχύσει το αισιόδοξο σενάριο, θα αυξηθεί από 85 εκατομμύρια σήμερα, σε 104 εκατομμύρια.

Οι χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης θα έχουν στο μέλλον μεγαλύτερα αποθέματα νερού κάθε χρόνο, αλλά και περισσότερες πλημμύρες σε σχέση με τις χώρες της Νότιας Ευρώπης. Η μελέτη προτείνει να ληφθούν περισσότερα προληπτικά μέτρα, ιδίως στη Νότια Ευρώπη, όπως καλύτερη διαχείριση του νερού για άρδευση (ώστε να μη γίνεται σπατάλη του), φύτεμα περισσότερων καλλιεργειών ανθεκτικών στην ξηρασία, αύξηση του τιμολογίου για αγροτική και βιομηχανική χρήση του νερού, ανάπτυξη νέων τεχνολογιών ψύξης στις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής (ώστε να καταναλώνουν λιγότερο νερό) κ.α.

Η μελέτη προειδοποιεί ότι «αν η ζήτηση νερού παραμείνει στα σημερινά επίπεδα και χωρίς σημαντικές προσπάθειες για εξοικονόμηση νερού, η άνοδος της θερμοκρασίας και η μείωση των βροχοπτώσεων λόγω κλιματικής αλλαγής στη Μεσόγειο θα προκαλέσει ακραίες αυξήσεις στη λειψυδρία. Οι άνθρωποι που ήδη έχουν επηρεασθεί υπό τις παρούσες κλιματικές συνθήκες, στο μέλλον θα έλθουν αντιμέτωποι με πολύ πιο σοβαρή έλλειψη νερού από ό,τι τώρα».

Μια δεύτερη μελέτη επιβεβαιώνει

Μια δεύτερη διεθνής έρευνα, με επικεφαλής τον καθηγητή Ασίς Σάρμα του Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας της Αυστραλίας, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν σε διάφορα επιστημονικά περιοδικά (Nature Geoscience, Geophysical Research Letters, Scientific Reports, Water Resources Research), επιβεβαιώνει το παράδοξο: τα αποθέματα νερού συρρικνώνονται, ενώ η κλιματική αλλαγή προκαλεί πιο έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες. Η αιτία είναι ότι η άνοδος της θερμοκρασίας οδηγεί σε μεγαλύτερη ξηρασία του εδάφους, ιδίως σε περιοχές ήδη ξηρές.

Η μελέτη - η πιο εκτεταμένη διεθνής ανάλυση για τις βροχές και τις ροές των ποταμών μέχρι σήμερα- έλαβε υπόψη της στοιχεία από χιλιάδες σταθμούς παρατήρησης σε 160 χώρες. «Αυτό που δεν περιμέναμε, είναι ότι, παρά τις έξτρα βροχές παντού στον κόσμο, τα μεγάλα ποτάμια σταδιακά στερεύουν. Λιγότερο νερό στα ποτάμια μας σημαίνει λιγότερο νερό στις πόλεις και στα αγροκτήματα. Και πιο ξηρό έδαφος σημαίνει πως οι αγρότες θα χρειάζονται περισσότερο νερό για να μεγαλώσουν τις ίδιες καλλιέργειες. Είναι τρομερά ανησυχητικό ότι κάτι παρόμοιο συμβαίνει παντού στον κόσμο».

Οι επιστήμονες έχουν υπολογίσει ότι για κάθε 100 σταγόνες βροχής που πέφτουν στη γη, μόνο οι 36 μετατρέπονται σε «μπλε νερό», δηλαδή εισέρχονται στις λίμνες, στα ποτάμια και στον υδροφόρο ορίζοντα, συνεπώς μπορούν να αξιοποιηθούν για τις ανθρώπινες ανάγκες. Τα υπόλοιπα δύο τρίτα της βροχής γίνονται «πράσινο νερό», δηλαδή κατακρατούνται ως υγρασία από το έδαφος.

Όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία του πλανήτη, τόσο περισσότερο νερό εξατμίζεται από το έδαφος, το οποίο έτσι απορροφά μεγαλύτερη ποσότητα της βροχής, με αποτέλεσμα να απομένει όλο και λιγότερο «μπλε νερό» για ανθρώπινη χρήση.

«Το πρόβλημα είναι διπλό», τόνισε ο Σάρμα. «Από τη μία ολοένα λιγότερο νερό καταλήγει εκεί όπου μπορούμε να το αποθηκεύσουμε για κατοπινή χρήση. Από την άλλη, οι βροχές γίνονται πιο έντονες, κατακλύζοντας τα συστήματα απορροής στις πόλεις και οδηγώντας σε συχνότερες και πιο έντονες πλημμύρες σε αστικές περιοχές».

Οι ερευνητές προτείνουν νέες πολιτικές για το νερό, όπως λιγότερο εντατική χρήση του στη γεωργία, αλλά και υποδομές για την αποθήκευση του νερού των αστικών πλημμυρών, ώστε να μη πηγαίνει χαμένο. Το Τόκιο, που κάποτε πλημμύριζε κάθε χρόνο, πρωτοπορεί σε αυτό τον τομέα, καθώς έχει δημιουργήσει μια μεγάλη υπόγεια δεξαμενή, όπου συσσωρεύονται τα νερά των πλημμυρών και αργότερα αξιοποιούνται. Σήμερα πια η ιαπωνική πρωτεύουσα δεν πλήττεται από πλημμυρικά φαινόμενα, ενώ παράλληλα έχει περισσότερο διαθέσιμο νερό. ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το 2017 είχαν καταγραφεί 145 σίφωνες στην Ελλάδα, ενώ το 2016 μόνο 84

Το 2018 η μετεωρολογική υπηρεσία meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) κατέγραψε στη χώρα μας 107 σίφωνες, συγκεκριμένα οκτώ ανεμοστρόβιλους και 99 υδροσίφωνες, τρεις από τους οποίους προκάλεσαν σημαντικές καταστροφές στην Χαλκιδική και στην Κρήτη.

Το 2017 είχαν καταγραφεί 145 σίφωνες στην Ελλάδα, ενώ το 2016 μόνο 84. Σε όλη την Ευρώπη πέρυσι καταγράφηκαν συνολικά 628 σίφωνες. Η πλειονότητα των σιφώνων του 2018 στην χώρα μας (οι 99) ήταν υδροσίφωνες, οι οποίοι δημιουργήθηκαν και παρέμειναν πάνω από θαλάσσιες περιοχές, χωρίς να δημιουργήσουν προβλήματα, ενώ υπήρξαν και οκτώ ανεμοστρόβιλοι (σίφωνες ξηράς). Τόσο ο συνολικός αριθμός των σιφώνων το 2018 στην Ελλάδα, όσο και ο αριθμός των ισχυρών ανεμοστρόβιλων που προκάλεσαν ζημιές, κυμάνθηκαν στο μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας.

Όπως επισημαίνει το ΕΑΑ-meteo, η μικρή έκταση και χρονική διάρκεια των σιφώνων δυσκολεύει την παρατήρηση και την καταγραφή τους, συνεπώς οι καταγραφές αποτελούν μάλλον ένα μόνο μέρος του συνολικού αριθμού ανεμοστροβίλων και υδροσιφώνων που εκδηλώνονται στην πραγματικότητα. Οι αναφορές των πολιτών και η λειτουργία καμερών παρακολούθησης των καιρικών συνθηκών αποτελούν σχεδόν τα μοναδικά μέσα για την καταγραφή αυτού του εντυπωσιακού φαινομένου.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η χρήση «έξυπνων» κινητών τηλεφώνων έχουν βοηθήσει σε μεγάλο βαθμό στην καταγραφή όλων των καιρικών φαινομένων, συμπεριλαμβανομένων των σιφώνων. Έτσι, οι χρήστες του Facebook και Twitter του Meteo.gr ανέφεραν το 63% των σιφώνων στην Ελλάδα το 2017 και το 52% το 2018.

Σε σπάνιες περιπτώσεις και κάτω από ιδιαίτερες καιρικές συνθήκες, δημιουργούνται πολλοί υδροσίφωνες σε μικρό χρονικό διάστημα, όπως για παράδειγμα στις 21 Ιανουάριου 2018 στην Κέρκυρα, όταν παρατηρήθηκαν 32 σίφωνες σε διάστημα περίπου δύο ωρών.ΑΠΕ

Το πιο...άγριο πρόσωπό της δείχνει η εποχική γρίπη στη χώρα μας τις δύο πρώτες εβδομάδες του Ιανουαρίου: από την πρώτη στη δεύτερη εβδομάδα αυξήθηκαν κατά τρία τα θανατηφόρα περιστατικά και τριπλασιάστηκαν οι ασθενείς με σοβαρές επιπλοκές που χρειάστηκαν νοσηλεία σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ).

Ειδικότερα, και σύμφωνα με τη σημερινή επιδημιολογική επιτήρηση του Κέντρου Ελέγχου Λοιμώξεων και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) που καταγράφει τα στοιχεία για την εποχική γρίπη για το διάστημα 7-13 Ιανουαρίου, δηλαδή μέχρι και την περασμένη Κυριακή, ο αριθμός των θανάτων εκτινάχθηκε – από έναν θάνατο στους τέσσερις- όπως και ο αριθμός των σοβαρών κρουσμάτων της γρίπης που εισήχθησαν σε ΜΕΘ λόγω επιπλοκών που εμφάνισαν – από 12 τα κρούσματα έφθασαν τα 35!

Πρέπει να αναφερθεί, ωστόσο, πως ένα από τα θύματα των επιπλοκών της γρίπης κατέληξε εκτός ΜΕΘ, χωρίς να αποσαφηνίζεται εάν υπήρχε δυνατότητα νοσηλείας σε ΜΕΘ. Με δεδομένο πως τις τελευταίες δέκα ημέρες η λίστα αναμονής για ΜΕΘ αριθμεί σταθερά πάνω από 35 ασθενείς, αντιλαμβάνεται κάποιος πως οι διασωληνωμένοι ασθενείς εκτός ΜΕΘ δίνουν έναν άνισο αγώνα για τη ζωή τους, με μοιραία σε πολλές περιπτώσεις έκβαση.

Το θύμα ήταν μια 83χρονη, που νικήθηκε από το πανδημικό στέλεχος Α(H1N1) και τις επιπλοκές του. Η γυναίκα ανήκε σε κλινική ομάδα υψηλού κινδύνου για την οποία συστήνεται εμβολιασμός για την εποχική γρίπη σύμφωνα με τη σχετική εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας. Τα άλλα δυο θύματα της γρίπης ήταν άνδρες ηλικίας άνω των 65 χρόνων.

Εποχική γρίπη: πώς μπορούμε να προφυλαχτούμε;

Η γρίπη συχνά συγχέεται με το κοινό κρυολόγημα, το οποίο όμως προκαλείται από διαφορετικούς ιούς σε σχέση με τη γρίπη.

Έτσι, ενώ η γρίπη χαρακτηρίζεται συνήθως από υψηλό πυρετό, πονοκέφαλο, έντονους μυϊκούς πόνους, εξάντληση και βήχα, στο κοινό κρυολόγημα τα παραπάνω συμπτώματα είναι πιο ήπια. Επιπλέον, η γρίπη μπορεί να εμφανίσει σοβαρές επιπλοκές, ενώ το κοινό κρυολόγημα σπάνια εμφανίζει επιπλοκές.

Οι κυριότερες επιπλοκές της γρίπης  είναι η πνευμονία, η παρόξυνση ορισμένων χρόνιων παθήσεων, όπως το άσθμα, και η χρόνια βρογχίτιδα. Όταν, μάλιστα, συνοδεύεται από διάρροιες ή εμετούς, ειδικά στα παιδιά,  μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση.

Τι μπορούμε να κάνουμε, για να προστατευτούμε;

Συχνό πλύσιμο των χεριών, ιδιαίτερα  εάν υπάρχει στο σπίτι κάποιος που είναι ήδη ασθενής. Η υγιεινή των χεριών προλαμβάνει τη μετάδοση των λοιμώξεων στους ίδιους μας τους εαυτούς.

Εάν δεν υπάρχει τρόπος να πλύνουμε τα χέρια μας, θα πρέπει να τα καθαρίζουμε τακτικά με τα ειδικά αλκοολούχα διαλύματα.

Εμβολιασμός με το αντιγριπικό εμβόλιο των ατόμων που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου.

Αποφυγή άσκοπης χρήσης αντιβιοτικών: Η απόφαση της χορήγησης ή όχι των αντιβιοτικών θα πρέπει να ανήκει στο θεράποντα ιατρό.  Όταν ο ιατρός δε μας χορηγεί αντιβιοτικά, το κάνει γιατί δε μας χρειάζονται και όχι γιατί είναι «κακός ιατρός».

Σωστός αερισμός των χώρων που συνωστίζονται πολλά άτομα (π.χ. δημόσιες υπηρεσίες, μέσα μαζικής συγκοινωνίας κ.α.) καθώς και καλή συντήρηση των κλιματιστικών.

Αποφυγή  στενής επαφής με άτομα που έχουν συμπτώματα λοίμωξης του αναπνευστικού.

Αποφυγή άμεσης επαφής των χεριών μας με τα μάτια, τη μύτη και το στόμα, για να αποτρέψουμε τη διασπορά των μικροβίων και των ιών.

Εάν έχουμε ήδη εμφανίσει λοίμωξη, θα πρέπει να καλύπτουμε τη μύτη και το στόμα μας κατά τη διάρκεια του βήχα ή του φτερνίσματος με χαρτομάντιλα μίας χρήσεως, τα οποία θα πρέπει στη συνέχεια να τα πετάμε και να πλένουμε καλά τα χέρια μας.

Τήρηση σωστής διατροφής: Η τήρηση υγιεινής διατροφής έχει σαν αποτέλεσμα την ενίσχυση του ανοσοποιητικού μας συστήματος. Ένα πρότυπο τέτοιας διατροφής αποτελείται κυρίως από όσπρια, λαχανικά, ψάρια, γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών και φρούτα. Όσο για τα άτομα που πάσχουν από χρόνια νοσήματα, αυτά θα πρέπει να τηρούν τα διατροφικά προγράμματα, που είναι κατάλληλα για την πάθηση τους.

Τέλος, αξίζει να αναφέρουμε και γενικά μέτρα, τα οποία ενισχύουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα, όπως η αποφυγή του καπνίσματος, η όσο το δυνατόν καλύτερη ψυχολογική μας κατάσταση και ο επαρκής ύπνος.

Εντυπωσιακή διαδρομή μέσα στο χιόνι στην παγωμένη Δυτική Ευρυτανία και συγκεκριμένα στα χωριά της ΔΕ Ασπροποτάμου,Λεπιανά και Ραπτόπουλο.

Απολαύστε την: