Δικαιοσύνη ή εκτόνωση; Το στοίχημα της δίκης των Τεμπών

Στις 23 Μαρτίου ξεκινά μια δίκη που δεν αφορά μόνο τους 36 κατηγορούμενους. Αφορά μια ολόκληρη χώρα που έμαθε να ζει με το «πάμε κι όπου βγει». Η τραγωδία στα Τέμπη δεν ήταν ατύχημα· ήταν το αποτέλεσμα χρόνιων επιλογών, παραλείψεων και μιας κουλτούρας ευθυνών που σπάνια φτάνουν εκεί που πρέπει. Τώρα, το ερώτημα δεν είναι αν θα αποδοθεί δικαιοσύνη, αλλά σε ποιο βάθος.

Η ώρα της Δικαιοσύνης ή η ώρα της αλήθειας;

Η έναρξη της δίκης για την Σιδηροδρομική τραγωδία στα Τέμπη δεν είναι απλώς μια δικαστική διαδικασία. Είναι μια στιγμή καθρέφτης για μια ολόκληρη κοινωνία. Δύο χρόνια μετά το πιο φονικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στη σύγχρονη ελληνική ιστορία, η Δικαιοσύνη καλείται να απαντήσει στο πιο απλό και ταυτόχρονα πιο δύσκολο ερώτημα: ήταν αυτό ένα “λάθος” ή ένα έγκλημα με βάθος και διάρκεια;

Οι 36 κατηγορούμενοι κάθονται στο εδώλιο. Όμως η κοινωνία γνωρίζει καλά πως οι αριθμοί δεν λένε πάντα όλη την αλήθεια. Γιατί τα Τέμπη δεν ήταν μια κακιά στιγμή. Ήταν η κορύφωση μιας διαχρονικής αδιαφορίας, ενός κράτους που λειτουργούσε με όρους τύχης.

Κατηγορούμενοι υπάρχουν-Πολιτικές ευθύνες υπάρχουν;

Οι κατηγορίες είναι βαριές: διατάραξη ασφάλειας συγκοινωνιών, ανθρωποκτονία από αμέλεια, σωματικές βλάβες. Όμως το μεγάλο ερώτημα αιωρείται: η αμέλεια είναι ποτέ «απλή» όταν είναι συστηματική;

Όταν τα συστήματα ασφαλείας δεν λειτουργούν, όταν οι προειδοποιήσεις αγνοούνται, όταν η καθημερινότητα βασίζεται στο «έλα μωρέ», τότε η αμέλεια παύει να είναι ατύχημα. Μετατρέπεται σε ευθύνη με ονοματεπώνυμο  ή και χωρίς αυτό, όταν κανείς δεν θέλει να το αναλάβει.

Και εδώ βρίσκεται το πιο καυστικό σημείο της δίκης: στο εδώλιο δεν κάθονται πολιτικά πρόσωπα. Κι όμως, η πολιτική ευθύνη είναι πανταχού παρούσα, ακόμη κι όταν απουσιάζει από το κατηγορητήριο.

Μια δίκη-μαραθώνιος για μια τραγωδία-αστραπή

352 μάρτυρες. Διάρκεια που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα δύο χρόνια. Ένας ειδικά διαμορφωμένος χώρος στη Λάρισα. Αυστηρά μέτρα ασφαλείας.

Όλα δείχνουν μια δίκη μεγάλου βεληνεκούς. Όμως όσο μεγαλώνει η διαδικασία, τόσο μεγαλώνει και ο κίνδυνος: να ξεχαστεί το συναίσθημα, να εξαντληθεί η κοινωνική πίεση, να γίνει η τραγωδία… φάκελος.

Η ελληνική Δικαιοσύνη έχει μπροστά της μια δοκιμασία αντοχής , όχι μόνο νομικής, αλλά και ηθικής. Γιατί η καθυστέρηση, σε τέτοιες υποθέσεις, δεν είναι ουδέτερη. Είναι σχεδόν συνενοχή.

Δεν ζητούν εκδίκηση – ζητούν αλήθεια

Οι οικογένειες των θυμάτων δεν ζητούν εκδίκηση. Ζητούν κάτι πιο δύσκολο: να μην επαναληφθεί. Να ακουστεί ξεκάθαρα τι έφταιξε, ποιος ήξερε, ποιος δεν έκανε τίποτα.

Η δίκη των Τεμπών δεν είναι μόνο για το παρελθόν. Είναι για το μέλλον. Για το αν αυτή η χώρα θα συνεχίσει να λειτουργεί με πρόχειρα μπαλώματα ή αν, επιτέλους, θα αποφασίσει να γίνει κανονικό κράτος.

Γιατί αν στο τέλος αυτής της διαδικασίας δεν υπάρξει πραγματική λογοδοσία, τότε το μήνυμα θα είναι ξεκάθαρο και τρομακτικό:

Ότι στην Ελλάδα, το να πεθαίνεις από λάθη… δεν είναι αρκετό για να αλλάξει τίποτα.